Nguồn ngân sách cứu trợ khẩn cấp ESSER trị giá 190,5 tỷ USD của chính quyền liên bang Mỹ đã chính thức hết hạn. Khoản tiền từng giúp các trường học triển khai mô hình gia sư hiệu quả cao (high-impact tutoring) nhằm bù đắp lỗ hổng kiến thức sau đại dịch. Giờ đây, các học khu phải đối mặt với bài toán tự chủ tài chính để giữ lại phương pháp can thiệp này.
Thách thức sống còn khi nguồn viện trợ liên bang khép lại
Từ tháng 3/2020 đến tháng 3/2021, Quốc hội Mỹ đã phân bổ gói cứu trợ khổng lồ để vực dậy hệ thống giáo dục K-12. Phần lớn nguồn lực đó được rót vào mô hình gia sư hiệu quả cao. Đây là hình thức kèm cặp nhóm nhỏ hoặc 1-1 với tần suất ít nhất ba buổi mỗi tuần, kéo dài tối thiểu 10 tuần.
Khi nguồn quỹ này chấm dứt, bài toán chi phí lập tức lộ rõ. Viện Annenberg thuộc Đại học Brown ước tính chi phí gia sư hiệu quả cao dao động từ 1.200 USD đến 2.500 USD cho mỗi học sinh hàng năm. Con số này tạo ra áp lực tài chính rất lớn cho ngân sách thường xuyên của các địa phương.
“Vài năm trước, khi còn nguồn vốn ESSER, câu chuyện là ‘Hãy xem liệu nó có hiệu quả không’. Giờ đây câu chuyện là ‘Làm thế nào để chúng ta duy trì nó?'”
— Devon Wible, Phó Chủ tịch phụ trách giảng dạy và học tập tại Catapult Learning
“A few years ago, when ESSER funds were here, the conversation was, ‘Let’s see if it works,’ Now it’s, ‘How do we sustain this?’”
Sự phân hóa giữa các học khu trên toàn nước Mỹ
Phân tích năm 2026 của tổ chức National Student Support Accelerator (NSSA) trên 35 học khu phản ánh rõ sự phân hóa này. Có 8 học khu buộc phải cắt giảm mạnh và 8 học khu khác phải tạm dừng chương trình. Dẫu vậy, vẫn có 19 học khu tìm được cách bảo tồn hoặc thậm chí mở rộng quy mô can thiệp.
Tương tự tình trạng nhiều trường đại học Mỹ mạnh tay cắt giảm nhân sự quản lý để cứu ngân sách, giáo dục phổ thông cũng đang chật vật tái cấu trúc dòng tiền. Nhiều nơi không thể tìm ra nguồn tài trợ thay thế đành chấp nhận bỏ dở nỗ lực hỗ trợ học sinh.
Nguy cơ suy giảm chất lượng từ việc cắt giảm liều lượng can thiệp
Nghiên cứu từ NSSA chỉ ra rằng gia sư tần suất cao có thể giúp học sinh tiến bộ thêm từ 3 đến 15 tháng học tập. Phân tích của Catapult Learning trên 700 học sinh K-3 tại 12 học khu ở Massachusetts cho thấy mức tiến bộ đọc lên đến 5 tháng. Tại một học khu, tỷ lệ học sinh K-1 đạt chuẩn tăng từ 11% lên 55% chỉ sau 12 tuần.
Tuy nhiên, áp lực tài chính đang đe dọa các tiêu chuẩn cốt lõi tạo nên thành tích đó. Phó Giáo sư David Blazar tại Đại học Maryland dự báo các trường sẽ tăng sĩ số nhóm, giảm số buổi học hoặc chuyển sang đối tác giá rẻ. Điều này đồng nghĩa với việc “liều lượng” (dosage) can thiệp bị bào mòn, làm giảm sút trực tiếp hiệu quả học tập.
Chiến lược tái cấu trúc và tích hợp vào thời khóa biểu
Để thích ứng, nhiều nơi chọn cách đưa giờ gia sư trực tiếp vào thời gian biểu chính khóa. Tại bang Maryland, nghiên cứu của Đại học Maryland ghi nhận 18 trên 24 học khu áp dụng mô hình nhóm nhỏ trong giờ học. Các đơn vị này sắp xếp lại lịch học giai đoạn 2024-2027 theo đề án Blueprint for Maryland’s Future nhằm tối ưu chi phí.
Điển hình là học khu West Feliciana Parish ở Louisiana. Họ lồng ghép các khung giờ can thiệp linh hoạt (WIN blocks – What I Need) kéo dài 30 đến 50 phút mỗi ngày. Học khu đã tăng lượng học sinh được hỗ trợ đọc từ 96 em lên hơn 430 em mỗi tuần, tương đương hơn 45% học sinh K-5 tính đến tháng 12/2024.
Dữ liệu đánh giá MAP của NWEA cho thấy tỷ lệ thành thạo môn Đọc (ELA) lớp 4 tại đây tăng từ 45% lên 63%. Thành tích môn Toán lớp 5 cũng tăng từ 53% lên 67% trong năm học 2025-2026. Lãnh đạo học khu đã chủ động kết hợp ngân sách tiểu bang và địa phương thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào trợ cấp liên bang.
Góc nhìn của tôi
Có một mâu thuẫn lớn trong cách các nhà hoạch định chính sách giáo dục vận hành nguồn vốn cứu trợ. Khoản tiền 190,5 tỷ USD của ESSER được phân bổ như một nguồn cứu trợ tạm thời, nhưng mô hình mà nó thúc đẩy — gia sư hiệu quả cao — lại đòi hỏi nguồn lực duy trì liên tục và dài hạn. Người ta rót hàng tỷ USD để thiết lập một tiêu chuẩn can thiệp đắt đỏ, rồi bất ngờ rút phích cắm khi học sinh bắt đầu đạt được những tiến bộ học tập đo lường được.
Điểm chưa thuyết phục tiếp theo nằm ở chính giải pháp “cắt giảm để duy trì” mà nhiều học khu đang chọn. Khi tăng sĩ số nhóm kèm cặp từ 3 học sinh lên 6 hoặc 8 học sinh, mô hình đó thực chất không còn là gia sư hiệu quả cao theo đúng định nghĩa khoa học ban đầu. Việc giữ lại cái tên “gia sư” nhưng giảm tần suất và tăng sĩ số chỉ là cách tự đánh lừa trên báo cáo hành chính, trong khi bản chất can thiệp đã bị pha loãng.
Hơn nữa, các báo cáo thành công hiện nay phần lớn đến từ những học khu có nền tảng ngân sách địa phương vững vàng như West Feliciana Parish. Việc khái quát hóa mô hình kết hợp ngân sách địa phương thành công thức chung cho toàn quốc là thiếu thực tế. Những khu vực nghèo vốn dĩ đã chịu thiệt thòi về thuế tài sản sẽ không có dư địa tài chính để gánh vác mức chi phí từ 1.200 đến 2.500 USD cho mỗi học sinh.
Điều này có ý nghĩa gì với bạn?
- Chủ động theo dõi thời khóa biểu của con: Nếu con bạn đang theo học các chương trình bổ trợ, hãy kiểm tra xem nhà trường có đang áp dụng các khung giờ can thiệp linh hoạt trong giờ chính khóa hay cắt giảm thời lượng học kèm.
- Đánh giá thực chất chất lượng nhóm học: Phụ huynh cần lưu ý sĩ số nhóm gia sư tại trường. Một nhóm kèm cặp vượt quá 3-4 học sinh thường khó đảm bảo hiệu quả can thiệp chuyên sâu.
- Khai thác dữ liệu đánh giá định kỳ: Trao đổi thường xuyên với giáo viên chủ nhiệm dựa trên các bài kiểm tra tiến độ chuẩn hóa để biết chính xác lỗ hổng kiến thức của học sinh, tránh việc can thiệp dàn trải.
- Tận dụng công nghệ bổ trợ: Trong bối cảnh nguồn lực trực tiếp bị cắt giảm, người học và phụ huynh nên chủ động tìm kiếm các công cụ tự học và nền tảng số uy tín để duy trì nhịp độ ôn luyện tại nhà.
Nguồn tham khảo: EdSurge
